DİLATASYON NEDİR?

 

DİLATASYON: Elastik davranışlı cisimlerde normal gerilmeler, bir yandan cismi etkiledikleri doğrultuda kısaltırken veya uzatırken diğer yandan da bu doğrultuya dik düzlem içinde genişletirler veya daraltırlar. 3  eksenli gerilmelerin, etkisi altında oluşan boy değişimlerinin toplamına  “dilatasyon”  denir. s1 , s2 , s3 gibi biri birine dik doğrultulardaki gerilmeler altında zorlanan cisim, bu gerilmelerin her birinin teker teker oluşturduğu boy kısalmalarının ve uzamalarının toplamı kadar değişikliğe uğrar. Bu nedenle; x, y ve z doğrultularındaki boy değişimlerinin toplamını saptamak gerekir.  

 (+) s1, etkisiyle x doğrultusunda kısalma, y ve z doğrultusunda uzama olur böylece;  

s1  için         Þ        e x 1 ,   e y 1 ,   e z 1

s2  için         Þ        e x 2 ,   e y 2 ,   e z 3

s3  için         Þ        e x 1,   e y 1,    e z 1

  +S e x i +  S e y i   + S e z i

 

DİLATASYON Þ   e = S e x i  + S e y i + S e z I

Neden Dilatasyon Uygulanmalıdır?

Her malzeme yapısı itibariyle ısı karşısında  farklı  genleşir. Bu sebeple her malzemenin kendisine ait  uzama değeri vardır.  Birlikte çalışması gereken malzemeler  farklı uzama değerlerine sahip ise bunların birlikte çalışması için aralarında dilatasyon kurallarının uygulanması şarttır. Dilatasyon uygulamasını mecbur kılan diğer faktörler ise Yer oynamaları, gürültü ve ses dalgaları, rüzgar-kar ve yağmur yükleri, darbe,çarpma ve yaslanmalar, (Kaynak: Standartlar, AB Direktifleri,  Genel Fizik kuralları,Teknik şartnameler)

Şayet dilatasyon kurallarına uyulmadan ısıl uzama değerleri farklı malzemeler birbirlerine sabitlenecek biçimde bağlanırlarsa, yapısı itibariyle zayıf olan malzeme  diğerine oranla daha fazla deforme olacak ve birbirinden ayrılacaktır.

 

Yapılarda kullanılan bazı malzemelerin uzama değerleri  Tabloda gösterilmiştir.

PVC Profiller, PVC Profillerden üretilen Pencereler,  PVC Profillerle üretilen Pencerelerde kullanılan camlar,Pencere kasası olarak kullanılan malzemeler ve duvar malzemesi konumuzun temelini teşkil etmektedir.

 

PVC Pencerelerde  Dilatasyon Ölçüleri

 

(15      5 B)   Fuga Boşlukları

 

Standartlarda dilatasyon

 

Standartlar  Dilatasyonla  ilgili  fevkalade bilgilere  ulaşmamıza  vesile olmaktadır. Aşağıda TS 8276 nolu  standardın (Uluslararası  numarası ISO 3447 ) içeriği aynen anlatılmış  ve  bir dilatasyondan beklenen bütün özellikler  kategorilerine göre sınıflandırılmıştır. Tetkik edildiğinde mevcut uygulamaların  Dilatasyon Kurallarını  dikkate almadığı  ve  hiçbir bağlantısının olmadığı  çok net görülmektedir (Bu standardın hazırlanmasında ISO 3447-1975 numaralı uluslararası standarttan yararlanılmıştır.) 

 

Dış Duvar Dilatasyonlarının Fonksiyonlarının Genel kontrol listesi:

 

Çevre Faktörü:

 

A.1   – Böcek ve haşaratın giriş ve geçişini kontrol

A.2   – Bitki, yaprak, kök, tohum, çiçek tozu giriş ve geçişini kontrol

A.3   – Toz ve organik olmayan parçaların giriş ve geçişini kontrol

A.4   – Isı geçişini kontrol

A.5   – Ses geçişini kontrol

A.6   – Işık geçişini kontrol

A.7   – Radyasyon geçişini kontrol

A.8   – Hava ve diğer gazların geçişini kontrol

A.9   – Koku geçişini kontrol

A.10 – Su, kar ve buz geçişini kontrol

A.11 – Su buharı geçişini kontrol

A.12 – Yoğunlaşmayı kontrol

A.13 – Sesin oluşumunu kontrol

A.14 – Kokunun oluşumunu kontrol

 

Gerilme Mukavemeti ( montaj esnasında veya montajdan sonra)

Aşağıdaki sebeplerden biri veya birden fazlası yüzünden gerilme mukavemeti kontrol edilmelidir.

 

B.1   – Sıkıştırma

B.2   – Gerilme

B.3   – Bükme

B.4   – Kesme

B.5   – Burulma

B.6   – Titreşim (veya yorulma meydana getiren diğer tip gerilme)

B.7   – Çarpma

B.8   – Aşınma (her bir durum için aşınma tipi belirtilmeli)

B.9   – Sürünme

B.10 – Sıcaklık değişimleri yüzünden genişleme ve büzülme

 

Emniyet

 

C.1 – Yangın, duman, gaz, radyasyon ve radyoaktif malzemelerin geçişini kontrol

C.2 –  Patlama veya atmosferik faktörler yüzünden pozitif veya negatif ani basınçları kontrol

C.3 – Yangın sebebiyle maydana gelen zehirli gaz ve dumanlardan korunma

C.4 – Tehlikeli mikroorganizmaların barınması veya çoğalmasından korunma

 

Boyut Sapmalarının tesbiti

 

D.1 – Dilatasyon elemanlarının pozisyonları ve boyutlarındaki sapmalar yüzünden montajdaki bağlantının boyutundaki değişikliklerin önlenmesi  (belirli sebeplere dayanan sapmalar)

D.2 – Termal, nem, yapısal hareket, titreşim ve sürünme yüzünden bağlantının boyutlarında devamlı değişikliklerin ayarlanması için (tabii sapmalar)

 

 

Elemanların sabitleştirilmesi

 

E.1 – Dilatasyon elemanlarının bir veya daha fazla yönde desteklenmesi

E.2 – Dilatasyon elemenlarının farklı deformasyona dayanımı

E.3 – Hareketli parçaların çalışmasına izin verilmesi

 

 

Görünüş

 

F.1 – Kabul edilebilir görünüşe sahip olmak

F.2 – Bitki büyümesinin yükselmesini önlemek

F.3 – Biyolojik, fiziki veya kimyevi durumundan dolayı renk bozulmasının önlenmesi

F.4 – İç yapıda bütün veya bir kısım parçanın görünmesinin önlenmesi

F.5 – Toz birikiminin önlenmesi

 

Ekonomi

 

G.1 – Bilinen ilk maliyet

G.2 – Bilinen amortisman

G.3 – Bilinen bakım ve/veya parça değişim maliyetini  belirleme

 

Mukavemet

 

H.1  – Çevrim faktörleri gözönüne alınarak en az ömür belirlenmesi

H.2  – Uzman olmayan kişi tarafından yapılacak demontaj veya tahribata  mukavemet

H.3   –  Hayvan veya böcek hareketlerine mukavemet

H.4   –  Bitki ve mikroorganizmaların hareketlerine mukavemet

H.5   –  Su, su buharı, sulu solisyon veya süspansiyonların hareketlerine mukavemet

H.6   – Kirli havanın hareketine mukavemet

H.7   – Işığa olan direnç

H.8   – Radyasyon tesirine mukavemet ( ışıktan başka radyasyonlar için)

H.9   – Suyun donmasına mukavemet

H.10 – Aşırı sıcaklık hareketlerine  mukavemet

H.11 – Gürültüye, yapısal gürültü tenceresine, şok dalgalara veya yüksek yoğunluklu ses hareketine mukavemet

H.12 –  Asid, alkali, sıvı ve katı yağın çözücü tesirlerine mukavemet

H.13 – Aşınmaya karşı mukavemet

 

 

 

Bakım

 

I.1  – Komple  veya kısmi montaj veya demontaja uygun olması

I.2  – Bozulan dilatasyon elemanlarının değişimine uygun olması

 

 

 

Ortam şartları

 

K.1 – Önceden belirlenmiş sıcaklık aralığında gerekli fonsiyonların sağlanması

K.2 – Önceden belirlenmiş atmosferik  nemlilik  aralığında gerekli fonksiyonların sağlanması

K.3 – Önceden belirlenmiş hava veya sıvı basınç farklılığı aralığında gerekli fonksiyonların sağlanması

K.4 –  Önceden belirlenmiş dilatasyon açıklık değişimlerinde gerekli fonksiyonların sağlanması

K.5 – Dilatasyon performansına zarar verebilecek;

          Böcekler

          Bitkiler

          Mikroorganizmalar

          Su

          Buz

          Kar

          Kirli hava

          Katı maddeleri ,

dışarıda tutmak

K.6 – Yağmur suyunıun akıtılması için belirlenmiş bir kesitte gerekli fonksiyonları temin